Çocuklarda DEHB Belirtileri: Aileler Neye Dikkat Etmeli?

Çocuklarda DEHB belirtileri nelerdir? Dikkat, hareketlilik ve dürtüsellik işaretlerini, hekim tanısının önemini ve gelişimsel desteği anlattık. | Anaduyu

Çocuğunuz yerinde duramıyor, söylenenleri yarıda bırakıyor ya da ödevin başına oturmakta zorlanıyor olabilir. Bu tür durumlar pek çok ebeveynin aklına "Acaba DEHB mi?" sorusunu getirir. Bu yazıda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile ilişkilendirilebilecek işaretleri sakin bir dille ele alıyor, hangi noktada uzman değerlendirmesi düşünülebileceğini paylaşıyoruz.

DEHB nedir, ne değildir?

DEHB; dikkat, hareketlilik ve dürtü kontrolü alanlarında, çocuğun yaşıtlarına göre belirgin ve süreklilik gösteren farklılıklarla tanımlanan nörogelişimsel bir durumdur. Her hareketli çocuk DEHB değildir; her dalgın çocuk da dikkat eksikliği yaşamıyordur. Çocuklar doğaları gereği meraklı, enerjik ve zaman zaman sabırsızdır. Önemli olan, bu davranışların ne kadar sık görüldüğü, ne kadar süredir devam ettiği ve çocuğun günlük yaşamını, okulunu, arkadaşlıklarını ne ölçüde etkilediğidir.

Dikkatle ilgili işaretler

Dikkatle ilgili zorluklar bazen hareketlilik kadar göze çarpmaz. Şu durumlar gözlemlenebilir:

Talimatları dinliyor gibi görünse de adımları takip etmekte zorlanmak
Oyunu ya da görevi sık sık yarıda bırakmak
Eşyalarını sıklıkla kaybetmek, unutkanlık
Dikkatin küçük seslere ya da görüntülere kolayca kayması
Uzun süre zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınmak

Okul öncesi ve ilkokul döneminde bu işaretlerin nasıl farklılaştığını dikkat eksikliği belirtileri yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hareketlilik ve dürtüsellikle ilgili işaretler

Bazı çocuklarda öne çıkan tablo hareketliliktir: masada oturamamak, sürekli kıpırdanmak, tırmanmak, koşmak, çok konuşmak. Dürtüsellik ise sıra beklemekte zorlanmak, soruyu bitmeden yanıtlamak ya da düşünmeden harekete geçmek şeklinde görülebilir. "Çocuğum çok hareketli, bu normal mi?" diye düşünüyorsanız çocuğum çok hareketli yazımız size yol gösterebilir.

Belirtiler tek başına tanı anlamına gelmez

Burada altını çizmek istediğimiz en önemli nokta şudur: DEHB tanısı hekim tarafından konur. Bir listeyi okuyup "bunların çoğu bizde var" demek, tanı anlamına gelmez. Uyku düzeni, işitme ve görme, duyusal hassasiyetler, dil gelişimi, aile içi değişiklikler ya da ortam koşulları da benzer davranışlara yol açabilir. Bu yüzden çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanının yapacağı kapsamlı değerlendirme belirleyicidir. Çevrimiçi testlerin bu süreçteki yerini DEHB testi nedir? yazımızda ele aldık.

Davranışın gelişimsel bir dönemden mi kaynaklandığını yoksa daha ayrıntılı bir değerlendirmeye mi ihtiyaç olduğunu ayırt etmek zor olabilir. Bu konuda DEHB mi, yaramazlık mı? yazımız, ne zaman uzmana başvurmanın düşünülebileceğine dair ipuçları sunuyor.

Gelişimsel destek nerede devreye girer?

Anaduyu bir psikiyatri kliniği değildir; tanı koymaz, ilaç önermez. Bizim rolümüz, hekim değerlendirmesiyle birlikte ya da hekim yönlendirmesi doğrultusunda çocuğun gelişimini desteklemektir. Ergoterapi, dil ve konuşma terapisi ve duyu bütünleme yaklaşımlarıyla; oturma toleransı, beden farkındalığı, duyusal düzenleme, iletişim ve günlük yaşam becerileri gibi alanlarda çalışılabilir. Bu desteklerin nasıl planlandığını DEHB’de ergoterapi ve duyu bütünleme yazımızda, Nilüfer’deki değerlendirme sürecini ise dikkat ve hareket değerlendirmesi yazımızda bulabilirsiniz.

Son söz

Çocuğunuzu en iyi siz tanırsınız. Gözlemleriniz değerlidir; ancak onları bir uzmanla paylaşmak, doğru yolu bulmanın en sağlıklı adımıdır. Aklınızda sorular varsa önce hekiminizle konuşmanızı, gelişimsel destek konusunda bilgi almak isterseniz de Anaduyu Nilüfer ekibimize ulaşmanızı öneririz. Birlikte, çocuğunuzun ihtiyaçlarını anlamaya çalışırız.